Największe spółki giełdowe będą musiały zmienić zasady wyboru członków zarządów i rad nadzorczych. Od 18 sierpnia 2026 roku zaczną obowiązywać przepisy wymagające zapewnienia płci niedostatecznie reprezentowanej liczby stanowisk najbardziej zbliżonej do 33 proc. wszystkich miejsc we władzach spółki. Ustawa została podpisana przez prezydenta, który jednocześnie zdecydował o skierowaniu jej części do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej – podał serwis CEO.com.pl.
Największe spółki giełdowe będą musiały zmienić zasady wyboru członków zarządów i rad nadzorczych. Ustawa wdrażająca unijną dyrektywę „Women on Boards” została podpisana przez prezydenta i 3 sierpnia opublikowana w Dzienniku Ustaw.
Zacznie obowiązywać 18 sierpnia 2026 roku. Jednocześnie część jej przepisów zostanie poddana kontroli Trybunału Konstytucyjnego.
Skierowanie regulacji do TK nastąpi w trybie kontroli następczej. Oznacza to, że postępowanie przed Trybunałem nie wstrzyma wejścia ustawy w życie. Do czasu ewentualnego zakwestionowania konkretnych regulacji spółki będą zobowiązane do ich przestrzegania – napisano w wyjaśnieniu.
Nowe prawo obejmuje spółki mające siedzibę w Polsce, których co najmniej jedna akcja została dopuszczona do obrotu na rynku regulowanym w państwie Unii Europejskiej. Z regulacji wyłączono mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa. W praktyce nowe obowiązki dotyczą więc największych podmiotów giełdowych, funkcjonujących już w rozbudowanym systemie nadzoru, sprawozdawczości i ładu korporacyjnego – zaznaczono w informacji.
Podstawowym celem ustawy jest zwiększenie udziału płci niedostatecznie reprezentowanej w organach spółek. Za taką uznawana będzie płeć, której przedstawiciele zajmują nie więcej niż 49 proc. wszystkich stanowisk w zarządzie i radzie nadzorczej – podano.
Spółka spełni wymóg równowagi, gdy osoby należące do tej grupy będą zajmowały liczbę stanowisk najbardziej zbliżoną do 33 proc. wszystkich miejsc w jej organach. Jednocześnie przedstawiciel niedostatecznie reprezentowanej płci powinien znaleźć się w każdym organie spółki, czyli zarówno w zarządzie, jak i w radzie nadzorczej. Regulacja może zatem działać na rzecz kobiet albo mężczyzn – zależnie od aktualnego składu władz danego przedsiębiorstwa.
Przepisy nie nakazują jednak automatycznego powoływania określonych osób. Kandydaci mają być oceniani na podstawie kwalifikacji, doświadczenia i wymagań związanych z danym stanowiskiem. Pierwszeństwo osoby należącej do płci niedostatecznie reprezentowanej będzie miało zastosowanie dopiero wtedy, gdy kwalifikacje kandydatów zostaną uznane za równorzędne.
Ustawa dopuszcza także odstępstwo od tej zasady w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli za wyborem innej osoby przemawiają obiektywne, niedyskryminacyjne kryteria uwzględniające jej szczególną sytuację – zauważył serwis.
Walne zgromadzenia spółek objętych ustawą będą zobowiązane do przyjęcia polityki równowagi płci. Dokument ma określać między innymi sposób wyboru kandydatów, zasady ich wskazywania, programy rozwoju kariery kobiet i mężczyzn oraz strategię zarządzania zasobami ludzkimi – zaznaczono.
Kryteria stosowane w procesach nominacyjnych muszą być jasne, neutralne i ustalone przed rozpoczęciem wyboru. Spółki będą również zobowiązane do przeprowadzenia porównawczej oceny kwalifikacji wszystkich kandydatów – wskazano w treści.
Osoba, która nie została wybrana, będzie mogła zażądać informacji o zastosowanych kryteriach, wynikach oceny i powodach podjętej decyzji. W przypadku naruszenia procedury kandydat uzyska prawo do zadośćuczynienia w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia albo do odszkodowania – wyjasniono.
Jeżeli kandydat należący do niedostatecznie reprezentowanej płci uprawdopodobni, że miał kwalifikacje co najmniej równorzędne z osobą wybraną, to na spółce będzie spoczywał obowiązek wykazania, że nie doszło do naruszenia przepisów – czytamy dalej.
Spółki będą co roku przygotowywać sprawozdanie dotyczące udziału kobiet i mężczyzn w zarządzie oraz radzie nadzorczej. Dokument powinien również wskazywać działania podjęte w celu poprawy równowagi płci – zaznaczono.
Jeżeli wymagany poziom reprezentacji nie zostanie osiągnięty, przedsiębiorstwo będzie musiało wyjaśnić przyczyny oraz opisać środki podjęte lub planowane w celu realizacji ustawowego celu. Sprawozdanie zostanie opublikowane na stronie internetowej spółki i przekazane właściwemu organowi administracji.
Pierwszy raport ma zostać złożony do 31 października 2026 roku. Nadzór nad realizacją obowiązków proceduralnych i sprawozdawczych powierzono Komisji Nadzoru Finansowego. Za niewykonanie lub nienależyte wykonanie tych obowiązków KNF będzie mogła nałożyć karę do 500 tys. zł. Sama kara nie została jednak bezpośrednio powiązana z nieosiągnięciem poziomu 33 proc., lecz przede wszystkim z naruszeniem zasad wyboru kandydatów i obowiązków raportowych – wskazano dalej.
Prezydent zdecydował się podpisać ustawę, uzasadniając to konstytucyjną zasadą równości kobiet i mężczyzn oraz potrzebą ograniczania nierówności występujących na rynku pracy – podano.
Jednocześnie Kancelaria Prezydenta uznała, że niektóre rozwiązania mogą w sposób nieproporcjonalny ograniczać swobodę działalności gospodarczej. Wątpliwości dotyczą ingerencji w autonomię organizacyjną spółek, rozbudowanych procedur, obowiązków sprawozdawczych oraz możliwego wpływu nowych regulacji na konkurencyjność przedsiębiorstw – zaznaczono.
Trybunał Konstytucyjny ma ocenić, czy ustawodawca zachował odpowiednią równowagę między celem, jakim jest zwiększenie równości szans, a konstytucyjną ochroną wolności działalności gospodarczej – napisano w wyjasnieniu.
Mimo skierowania części przepisów do TK spółki nie powinny odkładać przygotowań. Od 18 sierpnia ustawa będzie obowiązującym prawem, a pierwsze terminy sprawozdawcze przypadają jeszcze w 2026 roku – napisano.
Przedsiębiorstwa będą musiały przeanalizować skład swoich władz, opracować procedury nominacyjne i ustalić sposób dokumentowania oceny kandydatów. Konieczne może być także dostosowanie regulaminów, polityk różnorodności oraz zasad działania walnych zgromadzeń – wskazano dalej.
O rzeczywistym znaczeniu nowych regulacji zdecyduje jednak nie tylko osiągnięcie wskaźnika 33 proc., lecz także sposób prowadzenia procesów nominacyjnych. Największą zmianą może okazać się obowiązek wykazania, że wybór członków najważniejszych organów spółki odbywa się według wcześniej określonych, przejrzystych i możliwych do zweryfikowania zasad – zaznaczono w podsumowaniu.
Foto: Pixabay.com
Źródło: CEO.com.pl
